Người lớn chúng ta thường được xem là “mạnh mẽ”, “kiểm soát tốt”, “biết xử lý cảm xúc”. Tuy nhiên thực tế, ít ai biết rằng để có được vẻ ngoài bình thản ấy, nhiều người đã phải đánh đổi khả năng bộc lộ cảm xúc từ rất sớm.
Có lần tôi hỏi một người bạn: “Lần cuối cùng bạn nói thật mình đang buồn là khi nào?”. Bạn ấy suy nghĩ rất lâu rồi đáp: “Chắc… hồi cấp ba”.
Tôi chợt nhận ra người lớn không phải không có cảm xúc mà họ chỉ không còn dám bộc lộ nữa.
Vì sao người lớn khó bộc lộ cảm xúc?
Dưới đây là những lý do tôi quan sát và cảm nhận được từ chính mình và những người xung quanh.
1. Vì chúng ta đã quen với câu nói “mạnh mẽ lên”
Từ nhỏ, nhiều người được dạy rằng phải mạnh mẽ lên, đừng khóc, có gì đâu mà buồn hoặc chuyện nhỏ thôi, bỏ qua đi.
Nhưng thực tế là mỗi lần cảm xúc bị gạt đi, đứa trẻ là chính ta khi đó tự nhủ rằng: Cảm xúc của mình không quan trọng. Và rồi khi lớn lên, ta giữ y nguyên thói quen ấy để nén lại, lơ đi và cố gắng tỏ ra mình ổn.
2. Vì người lớn sợ làm phiền người khác
Chúng ta sợ trở thành gánh nặng, sợ bị hiểu lầm, sợ làm ai khó xử. Thế nên ta chọn cách im lặng, nhưng ít ai biết rằng im lặng quá lâu, cảm xúc sẽ hóa đá, nằm sâu trong lòng khiến ta luôn trĩu nặng, còn cảm xúc như con dao sắc nhọn, hàng ngày “xoáy” vào tâm hồn ta mỗi ngày.
Bạn có thể đọc Chạm vào những khoảng lặng để hiểu thêm rằng, đôi khi im lặng không phải sự bình yên mà là nỗi sợ bị nhìn thấy.
3. Vì người lớn có trách nhiệm và sợ trông “yếu đuối”
Một khi bạn bước vào vai trò của người mẹ, người cha, người đồng nghiệp, người lãnh đạo… bạn mặc nhiên tin rằng mình phải vững vàng. Nhưng sự thật là: cảm xúc không phân biệt chức danh.
Nỗi buồn của người lớn vẫn là nỗi buồn. Nỗi sợ của người lớn vẫn là nỗi sợ.
4. Vì người lớn từng tổn thương khi bộc lộ cảm xúc
Không ít người từng bộc lộ cảm xúc và bị chê trách, bị xem thường, bị lợi dụng hoặc bị cười nhạo. Chính vì vậy, họ mặc nhiên nghĩ rằng: Một lần đau đủ khiến trái tim khép cửa nhiều năm.
5. Vì người lớn không được dạy cách diễn đạt cảm xúc
Ngày bé ta không được hướng dẫn. Lớn lên ta bận rộn, cuốn theo công việc. Để rồi đến khi muốn nói ra thì… không biết nói từ đâu.
Bài viết Trưởng thành là khi biết tha thứ cho chính mình có lẽ sẽ giúp bạn những bước đi dịu dàng đầu tiên.
Làm thế sao để mở lại “cánh cửa cảm xúc”?
Bộc lộ cảm xúc không phải là khóc lóc hay kể lể, mà đó là khả năng thành thật với bản thân và nói ra điều trái tim đang mang.
Dưới đây là một số cách nhẹ nhàng để bạn bắt đầu:
1. Ngồi lại với cảm xúc ít nhất 2 phút trước khi phản ứng
Không vội vàng. Không cố “tích cực lên”. Chỉ ngồi lại, hít thở và tự hỏi mình đang cảm thấy điều gì? Điều đó chạm vào đâu cảm xúc của bản thân? Mình cần làm gì lúc này.
2. Viết xuống cảm xúc thay vì cố diễn đạt bằng lời
Viết dễ hơn nói vì giấy không phán xét, không chen ngang, không làm bạn ngại.
Mỗi buổi tối, bạn chỉ cần dành 5–7 phút để viết xuống 3 điều gồm: Điều khiến bạn vui, điều khiến bạn nặng lòng và điều bạn mong muốn ai đó hiểu về mình.
Nếu thấy khó, bạn có thể tham khảo trong bài “Một buổi sáng bình yên – 10 phút viết” để học cách giữ cảm xúc nhẹ nhàng hơn.
3. Dùng cuốn sổ như người bạn đồng hành bí mật
Viết một lá thư gửi cho chính mình: “Hôm nay có điều gì làm mình mệt vậy?”. Chỉ cần trả lời câu hỏi này trong vài dòng, sẽ giúp bạn mở lại “cánh cửa cảm xúc” đã đóng lâu năm mà không gây sợ hãi.
4. Thừa nhận nhu cầu của bản thân
Nhu cầu được nghe, được hiểu, được chia sẻ không phải là yếu đuối. Đó là nhu cầu của một con người bình thường.
Bạn hãy cho bản thân quyền nói ra: Hôm nay mình mệt, hôm nay mình buồn….
5. Dùng các câu hỏi tự phản chiếu để khai mở cảm xúc sâu hơn
Những câu hỏi này giúp cảm xúc “mở cửa” tự nhiên hơn là gượng ép. Ví dụ: Điều gì đang làm mình lo lắng? Vì sao mình sợ bộc lộ cảm xúc này? Nếu được an toàn hơn, mình sẽ nói gì?
Bạn có thể dùng những câu hỏi có trong Ebook 10 câu hỏi chữa lành để đi sâu hơn vào vùng cảm xúc khó nói.
Viết là cách dịu dàng nhất để người lớn học bộc lộ cảm xúc trở lại
Viết chữa lành không yêu cầu bạn văn hay chữ đẹp mà chỉ cần bạn thật.
Một số gợi ý để viết giúp bạn mở lòng hơn:
– Viết như nói với một người bạn rất hiểu mình, không phải để người khác đọc, nên không cần chỉnh sửa.
– Viết ngắn (5 phút) cũng được quan trọng là đều, không phải dài.
– Viết theo câu hỏi mở
– Viết cho chính mình của ngày mai như một lời nhắn
Viết không thay đổi cuộc đời ngay lập tức nhưng nó thay đổi cách bạn đối diện với cuộc đời, dịu dàng, trọn vẹn và thành thật hơn.
Nếu bạn muốn bắt đầu hành trình viết chữa lành một cách đúng hướng và an toàn, hai Ebook miễn phí dưới đây sẽ là người bạn đồng hành rất tốt:
Bộc lộ cảm xúc có làm tôi yếu đuối không?
Không. Bộc lộ cảm xúc là dấu hiệu của sự trưởng thành và hiểu mình.
Tôi nói ra cảm xúc rồi mà người khác không hiểu thì sao?
Không phải ai cũng hiểu ngay. Điều quan trọng là bạn thành thật với chính mình trước.
Tôi không quen chia sẻ bằng lời, có cách nào khác không?
Có. Viết là công cụ an toàn và hiệu quả nhất để bạn bắt đầu mở lòng.
